Veel mentale problemen beginnen vóór het 25e levensjaar. De huisarts is vaak het eerste aanspreekpunt voor jongeren met mentale klachten. Toch krijgt maar een deel van hen passende hulp. In Nederland ontvangt ongeveer 30% van de jongeren met mentale klachten de juiste ondersteuning. Tegelijk staan veel jongeren op wachtlijsten of weten zij niet goed waar zij terechtkunnen.
Maastricht University onderzocht hoe peer support (steun door jongeren die zelf ervaring hebben met mentale uitdagingen) beter kan aansluiten op de huisartsenzorg. Er werd gekeken naar de behoeften van jongeren, de kern van peer support en de samenwerking met de huisarts.
Hoe is het onderzoek gedaan?
Voor dit onderzoek spraken de onderzoekers met jongeren met mentale klachten, peer support-workers en professionals uit de huisartsenzorg, zoals huisartsen en praktijkondersteuners GGZ (POH-GGZ). In semigestructureerde interviews vertelden zij over hun ervaringen en perspectieven op ondersteuning bij mentale problemen. De onderzoekers analyseerden deze gesprekken thematisch en vergeleken de inzichten van de drie groepen.
Uit de interviews kwamen 4 centrale behoeften naar voren:
1. Jongeren hebben behoefte aan kennis en regie
Uit de interviews kwam een aantal terugkerende behoeften van jongeren naar voren. Allereerst noemen jongeren het belang van kennis en regie. Zij willen duidelijke informatie over de beschikbare hulpopties en verwachten vaak dat hun huisarts hen actief informeert over mogelijkheden, waaronder peer support.
Tegelijkertijd willen zij zelf keuzes kunnen maken en controle houden over hun behandeling en over wat er met hun persoonlijke informatie gebeurt.
2. Erkenning dat struggles bij een normale ontwikkeling horen
Daarnaast willen jongeren dat hun klachten worden gezien in de context van hun leeftijd en levensfase. Stigma en het gevoel niet serieus genomen te worden vormen daarbij regelmatig een belemmering.
3. Jongeren willen een gelijkwaardige relatie
Een derde belangrijk thema is erkenning en erbij horen. Contact met iemand die vergelijkbare ervaringen heeft gehad kan herkenning en bevestiging bieden. Jongeren benadrukken het belang van gelijkwaardigheid en een relatie zonder hiërarchie.
4. Empathie en actief luisteren zijn essentieel
Tot slot speelt verbinding een belangrijke rol. Jongeren noemen empathie, actief luisteren en oprechte aandacht als essentiële elementen van goede ondersteuning. Peer support kan volgens hen een waardevolle aanvulling zijn wanneer het eigen sociale netwerk onvoldoende steun biedt.
Wat is de kern van peer support?
Alle groepen beschrijven peer support als laagdrempelig en informeel. Belangrijke kenmerken zijn vertrouwelijkheid, geen nadruk op diagnose en toegankelijkheid zonder verwijzing.
Over ervaringskennis verschillen de accenten. Jongeren vinden gedeelde emotionele ervaringen belangrijk. Peer support-workers zien eigen ervaring als helpend, maar niet altijd noodzakelijk. Professionals beschouwen ervaringskennis vaker als voorwaarde. Training en supervisie worden door alle groepen belangrijk gevonden
Samenwerking met de huisarts
Alle betrokkenen zien peer support als aanvulling op bestaande zorg. Voor goede samenwerking zijn duidelijke verwijsroutes, heldere rolverdeling, goede communicatie en afspraken over vertrouwelijkheid nodig.
De onderzoekers concluderen dat peer support een waardevolle aanvulling kan zijn binnen de huisartsenzorg, mits de samenwerking goed wordt georganiseerd. Bij de 5 vragen die huisartsen het vaakst stellen over @ease, zijn 5 korte fimpjes gemaakt.
Benieuwd naar alle resultaten?
Lees hier het volledige wetenschapplijke artikel met de titel Bridging peer support and primary care in youth mental health: stakeholder perspectives on needs, key elements and integration challenges.
Heb je vragen over @ease of over onze methodiek? Neem gerust contact op, we vertellen je er graag meer over.