In dit kwalitatieve onderzoek, gepubliceerd in International Journal of Qualitative Studies on Health and Well-being in november 2025, onderzochten de onderzoekers hoe peer support kan aansluiten bij de behoeften van jongeren met mentale klachten en hoe samenwerking met huisartsen en andere eerstelijnsprofessionals kan worden vormgegeven.
Kerngegevens
- Publicatie: 25 november 2025
- Auteurs: Rianne Pellemans-van Rooijen, Mark Spigt, Floor P.M. Koonings, Tom Odink, Verena G. Noort, Thérèse A.M.J. van Amelsvoort, Sophie M.J. Leijdesdorff
- Instellingen: Maastricht University – Department of Psychiatry and Neuropsychology (MHeNs) en Department of Family Medicine (CAPHRI Care and Public Health Research Institute)
- Tijdschrift: International Journal of Qualitative Studies on Health and Well-being
- DOI: 10.1080/17482631.2025.2588933
Samenvatting
Achtergrond: Veel mentale gezondheidsproblemen ontstaan vóór het 25e levensjaar. Tegelijkertijd ontvangt een groot deel van de jongeren geen passende ondersteuning. Peer support wordt gezien als een laagdrempelige aanvulling op reguliere zorg. Het onderzoek verkent hoe jongeren, peer support-vrijwilligers en eerstelijnsprofessionals kijken naar de behoeften van jongeren, de kerncomponenten van peer support en de integratie ervan in de eerstelijnszorg.
Doel: In kaart brengen van:
- De behoeften van jongeren bij mentale ondersteuning
- De belangrijkste kenmerken van peer support
- Kansen en uitdagingen bij samenwerking tussen peer support en eerstelijnszorg, zoals huisartsen
Methode
- Design: Kwalitatief onderzoek met semigestructureerde interviews en thematische analyse
- Setting: Onder andere huisartsenpraktijken, @ease-locaties, universiteiten en online interviews
- Deelnemers: 28 respondenten verdeeld over drie groepen:
- 14 jongeren (14–26 jaar) met huidige of eerdere mentale klachten
- 7 peer support-vrijwilligers van @ease
- 7 eerstelijnsprofessionals (huisartsen en POH-GGZ)
- Analyse: Thematic analysis volgens Braun & Clarke, met vergelijking tussen de perspectieven van de drie stakeholdergroepen
Resultaten: behoeften van jongeren
Uit de interviews kwamen vier centrale behoeften naar voren:
Kennis en regie
Jongeren willen duidelijke informatie over beschikbare hulp en zelf invloed houden op keuzes rondom ondersteuning en informatie-uitwisseling.
Gezonde en normale ontwikkeling
Jongeren willen dat mentale problemen worden gezien in de context van normale ontwikkeling en zonder stigmatisering.
Validatie en erbij horen
Herkenning door anderen met vergelijkbare ervaringen helpt gevoelens van isolatie verminderen.
Verbinding
Jongeren hechten waarde aan empathie, luisteren en betekenisvolle relaties. Peer support kan een alternatief bieden wanneer sociale steun ontbreekt.
De perspectieven van peer support-vrijwilligers en professionals sloten grotendeels aan bij deze behoeften, al bleek er verschil in verwachtingen over wie verantwoordelijk is voor informatie over hulpopties.
Belangrijke elementen van peer support
Informele en veilige omgeving
Peer support moet laagdrempelig, toegankelijk en duidelijk onderscheiden van traditionele zorg zijn, met aandacht voor vertrouwelijkheid en toegankelijkheid.
Lived experience
Ervaringskennis wordt gezien als een belangrijk kenmerk van peer support, omdat het herkenning en begrip bevordert.
Training en supervisie
Training en begeleiding zijn nodig om veiligheid, grenzen en reflectie te waarborgen, terwijl de authenticiteit van peer support behouden blijft.
Verschillende vormen van ondersteuning
Jongeren geven aan dat behoeften kunnen veranderen. Daarom zijn flexibele opties gewenst, zoals inlooplocaties, individuele gesprekken en verschillende vormen van contact.
Rol van peer support in de eerstelijnszorg
Alle stakeholdergroepen zien peer support als een waardevolle aanvulling op het bestaande zorgsysteem. Het kan onder andere helpen:
- Tijdens wachttijden voor behandeling
- Bij lichtere mentale klachten
- Wanneer jongeren onvoldoende sociale steun ervaren
Samenwerking met eerstelijnszorg vraagt volgens deelnemers om:
- Duidelijke verwijspaden
- Heldere communicatie tussen organisaties
- Afspraken over vertrouwelijkheid en informatie-uitwisseling
| Ben je huisarts of POH-GGZ en wil je meer informatie over peer support bij @ease? Lees dan onze speciale pagina voor zorgprofessionals. |
Conclusie
Peer support wordt door jongeren, peer support-vrijwilligers en eerstelijnsprofessionals gezien als een waardevolle en laagdrempelige aanvulling op mentale gezondheidszorg voor jongeren. Integratie in de eerstelijnszorg vereist echter duidelijke communicatie, rolafbakening en flexibele ondersteuningsmogelijkheden om aan de uiteenlopende behoeften van jongeren te voldoen.
Meer weten? Lees deze samenvatting in gewone taal.
Alles weten? Lees of download de volledige publicatie hieronder. Het onderzoek werd gepubliceerd in het International Journal of Qualitative Studies on Health and Well-being.