Open brief aan informateur: veranker first-stop hulp voor jongeren

Geachte mevrouw Letschert,

U staat voor de opdracht om richting te geven aan de toekomst van Nederland. Eén vraagstuk springt eruit: de mentale gezondheid van jongeren.

Het IBO stelt dat hier de grootste maatschappelijke winst te behalen valt. Driekwart van de psychische aandoeningen ontstaat vóór het 25e jaar, maar slechts 30% van de jongeren krijgt tijdig hulp. Ook jongeren zelf vragen met klem om iets wat nu nog ontbreekt in het stelsel: toegankelijke, jongerenvriendelijke support met peer involvement in laagdrempelige inloopcentra.

Zelfs het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) en het Trimbos-instituut bevestigden deze week opnieuw dat de mentale gezondheid van jongeren verder verslechtert, vooral door een gebrek aan tijdige ondersteuning en passende eerste opvang.

Wij roepen u op om de mentale gezondheid van jongeren tot topprioriteit te maken. Niet langer inzetten op one-stop, maar beginnen met een first-stop: een plek waar jongeren eenvoudig binnenlopen, direct een leeftijdgenoot spreken en samen bepalen welke vervolgstappen passend zijn. Lokaal en integraal geïmplementeerd en in verbinding met wat er lokaal beschikbaar is en wat jongeren nodig hebben.

Voorbeelden van zo’n first-stop voorziening bestaan al, waarbij @ease een goed werkende interventie is. Onze aanpak is effectief in het vroeg signaleren van problemen en voorkomt zwaardere zorg. In 2025 werd @ease door de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OECD) zelfs benoemd tot één van de beste ter wereld op het gebied van effectiviteit, kostenefficiëntie en schaalbaarheid.

Deze aanpak kan morgen al landelijk worden opgeschaald. Ze verlaagt de druk op huisartsen en jeugdhulp, sluit aan bij de uitgangspunten van AZWA en is financieel verantwoord binnen bestaande preventie- en GGZ-budgetten. Dit is precies het soort oplossing waar een nieuw kabinet naar zoekt: uitvoerbaar, bewezen en maatschappelijk rendabel.

Wij vragen u in het regeerakkoord een duidelijke en structurele prioriteit te geven aan de mentale gezondheid van jongeren, met daarbij de volgende richtinggevende keuzes:

• Een landelijke ambitie dat iedere jongere toegang heeft tot laagdrempelige, veilige en directe mentale steun, gebaseerd op bewezen first-stop principes zoals bij @ease in de praktijk worden gebracht
• Structurele, voorspelbare financiering binnen preventie- en GGZ-budgetten, zodat effectieve voorzieningen duurzaam kunnen worden voortgezet en niet afhankelijk blijven van tijdelijke projectmiddelen
• Verankering van preventieve jeugdsteun in samenwerking met gemeenten en het onderwijs, gericht op vroegsignalering, veerkracht en tijdige doorverwijzing

Mevrouw Letschert: het versterken van jongeren is niet ingewikkeld! De kennis, de mensen en de bewezen, kostenefficiënte initiatieven zijn er al. Wat nu nodig is, is politieke steun.

Jongeren verdienen niet alleen toegang tot laagdrempelige hulp, maar ook een stem in hoe die ondersteuning wordt vormgegeven. U bent van harte welkom bij @ease om te ervaren hoe wij dat hebben ingericht en hoe jongeren deze support ervaren.

Namens het bestuur, het team en alle vrijwilligers van stichting @ease,

Arianne Westhuis (directeur stichting @ease) en prof. dr. Thérèse van Amelsvoort (Hoogleraar Transitiepsychiatrie bij Universiteit van Maastricht en medeoprichtster stichting @ease)