Stress hoort bij het leven. Zeker als je jong bent en alles tegelijk komt. Huiswerk maken, sporten, leuke dingen doen met vrienden, bij familie op bezoek, keuzes maken voor je toekomst en ook nog ‘leuk zijn’ op socials. Het stapelt zich op.
Een beetje spanning is niet erg. Het houdt je scherp. Maar als die spanning blijft, verandert het in stress. En die stress laat zich niet altijd zien in woorden. Jongeren zeggen eigenlijk nooit letterlijk ‘help me’. Wat wij jongeren wel vaak horen zeggen:
- Het is teveel, maar ik weet niet hoe ik dat moet uitleggen
- Ik wil niemand tot last zijn
Stel je vragen over stress-signalen bij jongeren aan AI
5 signalen van stress bij jongeren
In deze blog lees je 5 veelvoorkomende signalen van stress bij jongeren en hoe je daar als ouder, leraar of naaste op kunt reageren, zonder over te nemen of op te dringen. Als je weet waar je op kunt letten, zie je misschien op tijd dat er iets speelt.
1. Lichamelijke klachten (hoofdpijn, buikpijn, slecht slapen)
“Ik heb buikpijn” of “Ik ben gewoon moe.” Het klinkt onschuldig, maar stress uit zich bij jongeren vaak lichamelijk. Hoofdpijn aan het einde van de dag, buikklachten voor school, gespannen schouders of slecht slapen zijn veelvoorkomende reacties op overbelasting.
Het betekent niet meteen dat er iets ernstigs speelt, maar het is een teken dat hun lichaam rust nodig heeft.
2. Veranderingen in gedrag (prikkelbaar of juist teruggetrokken)
Jongeren die stress ervaren, reageren anders dan je misschien van ze gewend bent. Sommigen worden sneller boos, snauwen om iets kleins of lijken continu geprikkeld. Anderen trekken zich juist terug: ze zitten vaker op hun kamer, zeggen afspraken af of houden afstand.
Belangrijk om te weten: gedrag is communicatie. Achter prikkelbaarheid zit meestal geen onwil, maar spanning.
3. Problemen op school (verzuim of onderpresteren)
Wanneer stress te veel wordt, zie je dit bijna altijd terug in schoolgedrag. Jongeren melden zich vaker ziek, proberen presentaties of toetsen te vermijden of lopen achter de feiten aan.
Dat kan de indruk wekken dat ze geen doorzettingsvermogen hebben, maar vaak is het juist andersom: ze willen het goed doen, maar lopen vast in de druk die ze voelen. Onderpresteren is daardoor een van de meest gemiste signalen van stress.
Uit ons 5-jarenonderzoek blijkt dat verzuim en schooluitval daalde met bijna 30% bij jongeren die 1 à 3 gesprekken hadden bij @ease
Evaluating changes in functioning and psychological distress in visitors of the @ease youth mental health walk-in centres (2024)
4. Controle willen houden (piekeren, perfectionisme)
Veel jongeren proberen grip te krijgen op stress door nog harder hun best te doen. Dat ziet er zo uit:
- Veel piekeren
- Alles perfect willen doen
- Bang om fouten te maken
- Blijven hangen in details
- Niet kunnen beginnen omdat het nog niet goed is
Voor de buitenwereld lijkt dit soms op motivatie of discipline, maar het is vaak een teken dat de druk te hoog is. Perfectionisme is soms gewoon een manier om stress te controleren.
5. Emotionele uitbarstingen of juist afvlakking
Stress kan zich op twee totaal tegenovergestelde manieren uiten:
- Uitbarstingen: plots boos, huilen om iets kleins, snel overweldigd
- Afvlakking: weinig emotie tonen, maakt niet uit-reacties, emotioneel afgesloten lijken
Het zijn allebei signalen dat een jongere moeite heeft om gevoelens te verwerken of ruimte te geven. Voor jou is het een signaal om niet te kijken naar wat ze laten zien, maar naar het feit dat ze niet meer goed kunnen reguleren.
Wat kun je als ouder of leraar doen (zonder te pushen)
Een luisterend oor en een klein moment van erkenning werken vaak beter dan een groot gesprek. De beste vragen zijn simpel, open en laten de keuze bij de jongere.
En als praten thuis lastig is?
Soms willen jongeren best praten, maar liever niet met iemand thuis of van school. Dat is niet omdat ze je niet vertrouwen, vaak eerder omdat ze je niet willen belasten.
Bij @ease worden jongeren geholpen door leeftijdsgenoten. Dat noemen we onze peer-to-peer aanpak, en die is uniek in Nederland. Jongeren voelen zich veilig, gezien en gehoord omdat ze praten met iemand van hun eigen leeftijd die niet meteen een diagnose stelt, maar gewoon luistert. Daardoor ervaren ze ruimte en erkenning, krijgen ze meer inzicht in hun eigen gevoelens en ontdekken ze hoe ze beter kunnen omgaan met stress, onzekerheid of somberheid. Dit werkt preventief en voorkomt dat ze langer dan nodig rondlopen met klachten.
@ease kan dus een fijne eerste stap zijn. Gesprekken bij @ease zijn:
- online of live op locatie
- gratis
- geen afspraak of verwijzing nodig
- geen wachtlijst
- gesprekken zijn 100% vertrouwelijk
Tot slot
Stress hoort erbij. Maar het mag niet alles bepalen. Jongeren moeten leren omgaan met druk, maar ze moeten ook weten dat ze hulp mogen vragen. En daar speel jij een belangrijk rol.
Wil je weten hoe @ease precies werkt?
Veel jongeren vinden het prettig om eerst te zien wat ze kunnen verwachten van een gesprek bij @ease. We hebben alles eenvoudig uitgelegd op één plek: zo werkt binnenlopen bij @ease.
Veelgestelde vragen over stress bij je kind
Let vooral op veranderingen: slechter slapen, meer piekeren, terugtrekken, vaker ziekmelden of lichamelijke klachten. Eén signaal zegt niet alles, maar een patroon wel. Twijfel je? Vraag er gewoon eens naar.
Niet per se. Veel jongeren uiten spanning via lichamelijke klachten. Maar het is wel een goede aanleiding om even te checken hoe het gaat, zonder druk: “Hoe gaat het met je, wat maakt dat je je zo voelt?”
@ease is een veilige plek waar jongeren kunnen praten of chatten met vrijwilligers van hun eigen leeftijd. Het is geen diagnose of behandeling, maar gewoon iemand die luistert en meedenkt op hun tempo. Vaak lucht dat al enorm op.