Empathie hangt samen met meer openheid bij jongeren

Soms is typen makkelijker dan praten. Zeker als het gaat over iets waar je je voor schaamt, waar je zelf nog geen woorden voor hebt of wat je liever eerst anoniem deelt. Maar wat gebeurt er eigenlijk tijdens zo’n online gesprek tussen jongeren?

Nieuw wetenschappelijk onderzoek naar de online chat van @ease geeft daar meer inzicht in. Onderzoekers van Maastricht University analyseerden anoniem en onherleidbaar met welke onderwerpen jongeren op de chat komen, welke gespreksvaardigheden de @ease-vrijwilligers gebruiken en hoe jongeren daarop reageren. Het gaat om exploratief onderzoek naar een nog weinig onderzochte vorm van digitale peer support.

Een belangrijke bevinding: in de onderzochte chatgesprekken hangen empathisch reageren en het bekrachtigen van gevoelens samen met meer openheid en betrokkenheid van jongeren. Dat suggereert dat bij online peer support niet alleen de mogelijkheid om te chatten relevant is, maar ook de manier waarop iemand aan de andere kant reageert.

De bevindingen sluiten aan bij de werkwijze van @ease, waarin actief luisteren centraal staat. Ook bieden ze inhoudelijke aanknopingspunten voor de training en begeleiding van onze vrijwilligers en de verdere ontwikkeling van onze online chat.

Wat onderzochten wetenschappers in de online chat van @ease?

Onderzoekers, onder wie Anouk Boonstra en Sophie Leijdesdorff van Maastricht University, onderzochten anoniem de belangrijkste thema’s en ingezette gesprekstechnieken binnen de online chat van @ease. Hier kunnen jongeren anoniem praten met getrainde leeftijdsgenoten.

In 2023 vonden in totaal 2.145 chatsessies plaats. Voor het onderzoek werd een steekproef van 26 chatgesprekken diepgaand geanalyseerd. De onderzoekers brachten in kaart waar jongeren het meest over praten, welke gespreksvaardigheden vrijwilligers gebruiken en hoe jongeren daarop reageren.

Het onderzoek geeft daarmee nieuwe inzichten in wat er tijdens online peer support via chat gebeurt.

Waar praten jongeren over tijdens de @ease-chat?

In de onderzochte chatgesprekken kwamen verschillende onderwerpen naar voren. Veelbesproken thema’s waren:

• School en werk
• Sociale relaties
• Seksualiteit
• Psychische hulp en diagnoses
• Suicidaliteit

De gesprekken laten zien dat jongeren via de chat uiteenlopende en soms gevoelige onderwerpen bespreken.

Welke gespreksvaardigheden gebruiken vrijwilligers in de chat?

De vrijwilligers van @ease zijn getrainde leeftijdsgenoten. In de onderzochte gesprekken stelden zij vragen, reageerden ze empathisch en bekrachtigend, vatten ze samen wat een jongere vertelde en gaven ze soms advies.

Empathisch reageren kan bijvoorbeeld betekenen dat een vrijwilliger een gevoel erkent, begrip toont of benoemt dat een situatie moeilijk moet zijn.

Juist bij deze manier van reageren vonden de onderzoekers een opvallend verband.

Empathisch reageren hangt samen met meer openheid en betrokkenheid

De onderzoekers keken naar wat er gebeurde nadat een vrijwilliger op een jongere reageerde. Reageerde de jongere kort of ontstond er juist ruimte om meer te vertellen?

Empathische en bekrachtigende reacties hingen samen met meer openheid en betrokkenheid. Jongeren deelden na zulke reacties vaker meer en gingen dieper in op hun verhaal.

Deze bevinding sluit aan bij de werkwijze van @ease, waarin actief luisteren, ruimte geven en aansluiten bij het verhaal van de jongere centraal staan.

Advies en gesloten vragen hangen samen met minder openheid

Ook bij andere gespreksvaardigheden vonden de onderzoekers verbanden. Direct advies en gesloten vragen hingen in de onderzochte gesprekken samen met minder openheid en betrokkenheid. Jongeren reageerden daarna vaker korter of minder uitgebreid.

Dat advies geven en gesloten vragen samenhingen met minder open reacties, betekent niet dat deze gesprekstechnieken op andere manieren niet effectief kunnen zijn. Mogelijk hebben ze bijvoorbeeld een effect dat pas later zichtbaar wordt. De onderzoekers wijzen er wel op dat ook eerder onderzoek laat zien dat advies geven binnen hulpverlening over het algemeen niet effectief is.

Wat betekenen de resultaten voor online peer support?

De studie geeft nieuwe inzichten in hoe jongeren en getrainde leeftijdsgenoten met elkaar communiceren via chat. De gevonden samenhang tussen empathisch reageren, het bekrachtigen van gevoelens en meer openheid biedt concrete aanknopingspunten voor de praktijk.

Voor @ease zijn deze inzichten relevant voor de training en begeleiding van vrijwilligers en de verdere ontwikkeling van de online chat. Ze onderstrepen het belang van aandacht voor empathisch reageren, gevoelens erkennen en ruimte geven aan het verhaal van de jongere.

Waarom is vervolgonderzoek naar online peer support nodig?

Online peer support via chat is nog weinig onderzocht. Deze exploratieve studie biedt daarom een eerste inkijk in wat er tijdens zulke gesprekken gebeurt. De bevindingen zijn gebaseerd op een diepgaande analyse van een steekproef van 26 chatgesprekken. Vervolgonderzoek met grotere groepen en over een langere periode kan meer inzicht geven in de gevonden verbanden en in wat online peer support voor jongeren kan betekenen.

Het belangrijkste inzicht uit deze studie is helder: in de onderzochte chatgesprekken hangen empathisch reageren en het bekrachtigen van gevoelens samen met meer openheid en betrokkenheid van jongeren. Benieuwd naar alle resultaten? Lees het volledige onderzoek Youth supporting youth online: A content analysis of peer counselling at the online chat of @ease

Heb je vragen over het wetenschappelijk onderzoek van @ease? Neem gerust contact met ons op. We vertellen je graag meer.